İŞÇİNİN YILLIK ÜCRETLİ İZİN HAKKI VE YILLIK İZİNLERİN KULLANIMI

İŞÇİNİN YILLIK ÜCRETLİ İZİN HAKKI VE YILLIK İZİNLERİN KULLANIMI

Anayasanın 50. maddesi ile birlikte çalışanlara dinlenme hakkı tanınmış olup yıllık izin kullanımı da bu kapsamda değerlendirilmektedir.

4857 sayılı İş Kanununun 53. maddesi uyarınca işyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de dahil olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir. İşçinin bu yıllık ücretli izin hakkından vazgeçmesi mümkün değildir.

İşverenin yıllık izin kullandırmadan işçiyi çalıştırması yasaklandığı gibi İş Kanunun 58. maddesi ile işçinin de yıllık ücretli izin döneminde ücret karşılığı bir işte çalışması yasaklanmıştır.

İşçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi işçinin hizmet süresine göre hesaplanmaktadır. Bu çerçevede hizmet süresi;

a) Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara on dört günden,
b) Beş yıldan fazla on beş yıldan az olanlara yirmi günden,
c) On beş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara yirmi altı günden,
az yıllık ücretli izin verilemez.

Ancak yer altı işlerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izin süreleri dörder gün arttırılarak uygulanır. On sekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi yirmi günden az olamaz.

Yıllık ücretli izine hak kazanmak için gerekli sürenin hesabında işçilerin, aynı işverenin bir veya çeşitli işyerlerinde çalıştıkları süreler birleştirilerek göz önüne alınır. Yıllık izinlerin kullanım zamanları işveren veya izin kurulu tarafından belirlenir. Yıllık ücretli iznini kullanmak isteyen işçi, iznini kullanmak istediği zamanı en az bir ay öncesinden işverene yazılı olarak bildirmek zorundadır. İşçilerin izin taleplerinin aynı tarihe rastlaması halinde, işyerindeki kıdem ve bir önceki yıl iznini kullandığı tarih dikkate alınarak öncelikler belirlenerek izin durumları düzenlenir.

İş Kanununun 56. maddesi uyarınca, kural olarak yıllık ücretli izin işveren tarafından bölünemez, sürekli şekilde verilmesi zorunludur. Ancak tarafların anlaşmaları koşuluyla bir bölümü 10 günden az olmamak yıllık ücretli izin süreleri bölünebilir. Yine aynı maddeye göre; yıllık izinler diğer ücretli ve ücretsiz izinler veya dinlenme ve hastalık izinleri yıllık izin gününden düşülmesi mümkün değildir. Yıllık ücretli izin kullanılan günlerin ulusal bayram, hafta tatili ya da genel tatil günlerinden birine denk gelmesi halinde, bu günler yıllık ücretli izinden sayılmaz.

Cumartesi günleri, o işyerinde çalışılıp çalışılmamasına bakılmadan yıllık ücretli izin günü sayılmaktadır.
Aynı maddenin 6. fıkrasına göre, “Yıllık ücretli izinleri işyerinin kurulu bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek olanlara istemde bulunmaları ve bu hususu belgelemeleri koşulu ile gidiş ve dönüşlerinde yolda geçecek süreleri karşılamak üzere işveren toplam dört güne kadar ücretsiz izin vermek zorundadır”. Maddede belirtilen koşulların sağlanması ve yol izni talebinde bulunulması halinde, işverenin bu talebi reddetme hakkı bulunmamaktadır.

İş Kanunu m.54/4 uyarınca, işçi her hizmet yılına karşılık, yıllık iznini gelecek hizmet yılı içinde kullanmalıdır. İşveren, işçiye yıllık ücretli izin kullandırmak yerine izin ücretini ödese bile işverenin yıllık izin kullandırma yükümlülüğü devam etmektedir. Zira yıllık ücretli izin hakkının paraya çevrilmesi mümkün değildir. Ancak iş sözleşmesinin herhangi bir şekilde sona ermiş olması halinde, işçinin kullanılmamış izinleri sözleşmesinin feshedildiği tarihteki brüt ücret üzerinden hesaplanıp paraya çevrilerek ödenir.

Av. H. Çiğdem KAYA
Tarih: 15.05.2017