SINAİ MÜLKİYET KANUNUNUN GETİRDİĞİ YENİLİKLER

6769 SAYILI SINAİ MÜLKİYET KANUNUNUN  GETİRDİĞİ YENİLİKLER

10 Ocak 2017 tarih ve 29944 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (“SMK”) ile birlikte marka, patent, faydalı model, tasarım ve coğrafi işaretler ile ilgili birçok yenilik getirilmiştir. İşbu kanun ile birlikte Türk Patent Enstitüsünün adı Türk Patent ve Marka Kurumu olarak değiştirilmiştir. Aşağıda SMK ile getirilen temel değişikliklere değinilmiştir:

Markalar İle İlgili Yenilikler

  • Yürürlükten kalkan Markalar Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin (“MKHK”) 5. maddesinde yer alan marka olabilecek işaretler, SMK’nın 4. maddesinde yapılan düzenleme ile genişletilmiştir. SMK 4. madde ile “baskı yoluyla yayınlanabilen” ifadesi kaldırılmış ve “her türlü işaret” ifadesi ile kapsam genişletilmiştir. Bununla birlikte ses, renk, üç boyutlu ve hareket markalarının da şartlarını taşıması halinde marka olarak tescil edilebilmesinin önü açılmıştır.
  • SMK ile birlikte yeni bir düzenleme getirilerek; marka sahibinin muvafakatini içeren noter onaylı bir belgenin verilmesi ile “aynı veya aynı türdeki mal veya hizmetlerle ilgili olarak tescil edilmiş ya da daha önceki tarihte tescil başvurusu yapılmış marka ile aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer” bir markanın tescilinin mümkün olabileceği belirtilmiştir. (SMK m.5 f.3)
  • Ticaret unvanları açısından da daha önce itirazlar edilmekte ise de kanuni bir düzenlemesi yoktu. Yeni SMK ile birlikte “tescil başvurusu yapılan markanın başkasına ait ticaret unvanını içermesi halinde hak sahibinin itirazı üzerine başvurusunun reddedileceği” açıkça düzenlenmiştir. (SMK m.6 f.6)
  • MKHK’da “yenilememe sebebiyle koruma süresinden itibaren 2 yıl içinde yapılan bu markayla aynı veya benzer olan ve aynı veya benzer mal veya hizmetleri içeren marka başvurusunun önceki marka sahibinin itirazı üzerine reddedileceği” düzenlenmişti. SMK’da mevcut bu düzenlemeye ek olarak bu 2 yıllık süre içerisinde markanın kullanılmış olması zorunluluğu getirilmiştir. (SMK m.6 f.8)
  • MKHK’da markanın tescilinden itibaren 5 yıl içinde haklı bir neden olmadan kullanılmaması veya bu kullanıma 5 yıllık bir süre için kesintisiz ara verilmesi halinde markanın iptal edileceği belirtilmişti. SMK m.9 f.1.’de kullanım “Türkiye’de ciddi biçimde” kullanım olarak belirtilmiştir. Diğer bir ifadeyle SMK’da markaların kullanılıyor gibi görünmesi ile yurt dışında kullanılması yeterli bulunmayıp Türkiye’de ciddi kullanım aranmıştır.
  • MKHK’da yayıma itiraz süresi, yayımdan itibaren 3 ay olarak düzenlenmişti. SMK ile yayıma itiraz süresi, yayımdan itibaren 2 ay olarak değiştirilmiştir. (SMK m.18 f.1)
  • Yayıma itiraz incelemelerinde SMK ile birlikte itiraza dayanak gösterilen markanın Türkiye’de ciddi biçimde kullanılmakta olduğunun ispatı gerekmektedir. Bu durum hükümsüzlük ve iptal davalarında da önem taşıyacaktır. Zira 5 yıldır Türkiye’de ciddi bir şekilde kullanılmayan marka için iptal talebinde bulunulabilecektir. (SMK m.19 f.2)
  • SMK ile getirilen yeni düzenleme çerçevesinde markaların tescil kapsamında bulunan mal veya hizmetlerin bir kısmı için de yenilenmesi mümkündür. (SMK m.23 f.3)
  • SMK’da getirilen yeni düzenleme ile markaların iptali için Türk Patent ve Marka Kurumu’na (eski adıyla Türk Patent Enstitüsü) da başvuruda bulunulabilecektir. Böyle bir durumda Kurum iptal başvurusunu marka sahibine bildirir ve marka sahibi 1 ay içerisinde iptal talebine cevap verir. Kurumun iptal başvurusunu değerlendirmesine ilişkin bu madde SMK’nın yayımından itibaren 7 yıl sonra uygulanacaktır. (SMK m.26 ve m.192)
  • KHK’da “tescilli bir markanın tescil kapsamındaki mal üzerine konularak, marka sahibi tarafından veya onun izni ile Türkiye’de piyasaya sunulmasından sonra” hakkın tükeneceği belirtilmişken SMK uluslararası tükenme ilkesini kabul etmiştir. (SMK m.152 f.1)
  • KHK’nın 73. maddesinde marka hakkına tecavüz sebebiyle dava açma hakkı olmayan bir lisans alanın noter vasıtasıyla marka sahibine dava açması için bildirim yapması aranmaktaydı. SMK’da lisans alanın noter aracılığı ile bildirim yapılması zorunluluğu kaldırılmıştır.
  • KHK’nın 79. maddesinde bulunan “Gümrükte El Koyma” düzenlemesi, SMK’da tamamen kaldırılmıştır.

Patent ve Faydalı Modeller ile İlgili Yenilikler

  • KHK’da incelemeli ve incelemesiz olarak 2 patent sistemine yer verilmişti. SMK’da incelemesiz patent sistemi kaldırılmıştır.
  • Patentlerin yayınlanmasından sonra tescile karşı itiraz etme hakkı getirilmiştir. Patente itiraz, patentin verilme kararının bültende yayınlanmasından itibaren 6 ay içinde yapılabilecektir.
  • SMK’da sadece marka suçları düzenlenmiş olup KHK’daki Patent hakkının ihlaline karşı konulan cezai yaptırım kaldırılmıştır.
  • SMK ile faydalı modellere araştırma raporu getirilmiştir. İnceleme sonucunda yeni ve sanayiye uygulanabilir olmayan buluşlara faydalı model belgesi verilmeyecektir.
  • SMK’da yapılan düzenlemele ile üniversitelerde öğretim elemanlarınca yapılan bilimsel çalışma ve araştırmalar sonucunda geliştirilen buluşların sahibi üniversiteler olacak. Ancak üniversitenin gelir elde etmesi halinde gelirin en az 1/3’nü buluş sahibine verilecektir.
  • Çalışanların buluşları ise KHK’da olduğu gibi yine işverene aittir. Ancak çalışana makul bir bedel verilmesini talep edebilir. Kamu çalışanlarının buluşları ise kamu kurumuna ait olup buluştan elde edilen gelirin en az ½’si buluş sahibi çalışana verilecektir.
  • Kamu destekli projelerde ortaya çıkan buluşların sahibi, projenin sahibidir. Ancak destekten yararlanan kişi, hak sahipliği talep ederse, patent başvurusunu da yapmakla yükümlüdür. Aksi halde buluş kamu kurumuna ait olur.
  • SMK’da basit işlem hatalarında 2 aylık süre içinde bir gerekçe göstermeksizin ücreti ödenerek söz konusu hatanın düzeltilebilmesi imkanı getirilmiştir. Bununla birlikte mücbir sebep hallerinde; hak kaybından itibaren 1 yıl geçmemek kaydıyla mücbir sebebin ortadan kalkmasından itibaren 2 ay içinde ücreti ödenerek hakkın yeniden tesis edilebileceği kabul edilmiştir.

Tasarımlar ile İlgili Yenilikler

  • SMK’da getirilen yeni düzenleme ile tescilli tasarım ile birlikte tescilsiz koruması da kabul edilmiştir. Tescilsiz tasarım korumasının kapsamı daha sınırlı tutulmuştur. Tescilsiz tasarımların koruması 3 yılla sınırlı tutulmuş olup sadece tasarımın kopyalanmasına karşı koruma mevcuttur.
  • Bileşik ürünlerin görünmeyen parça tasarımları ile Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca yayımlanacak eşdeğer parça listesinde yer alan parçaların tasarımları koruma dışında bırakıldı.
  • KHK’da yer alan çoklu başvurunun kapsamı genişletildi. SMK’ya göre aynı alt sınıftaki ürünlerle birlikte aynı sınıftaki tüm ürünler çoklu başvuruya konu olabilecektir.
  • KHK’da bültende yayınlanan tasarım başvurularına itiraz süresi 6 ay olarak düzenlenmişti. Bu süre SMK ile birlikte 3 aya indirilmiştir.
  • SMK’ya göre, üniversitelerde bilimsel çalışma ve araştırmalar sonucunda ortaya çıkan tasarımların sahibi üniversiteler olacaktır. Öğretim üyeleri, stajyer ile öğrencilerin yaptığı tasarımlardan gelir elde edilmesi halinde, elde edilen gelirin en az % 50’si tasarımcıya ödenecektir.

Coğrafi İşaretler ile İlgili Yenilikler

  • SMK’da yapılan düzenleme ile geleneksel ürün adları için de koruma getirilmiştir. geleneksel olarak en az otuz yıl süreyle kullanıldığı kanıtlanan adlar yine SMK’da belirtilen şartlardan en az birini sağlamak koşuluyla geleneksel ürün adı olarak tanımlanacaktır.
  • Coğrafi işaret başvurularının Türk Patent ve Marka Kurumu’nun kendi bültenlerinde yayınlanmasına karar verilmiş olup SMK’ya da bu düzenleme getirilmiştir.
  • KHK’da bültende yayınlanan başvurulara ilişkin itiraz süresi 6 aydı. SMK ile bu süre 3 aya indirilmiştir.
  • SMK ile birlikte coğrafi işaret konusu ürünlerin piyasaya koşullarına uygun biçimde sunulup sunulmadığına ilişkin denetim raporları coğrafi işaretin bültende yayımlanmasından itibaren yılda bir kez sunulacaktır.
  • Coğrafi işaretlerde amblem kullanımı uygulaması getirilmiştir. Bu sayede coğrafi işaret olarak korunan bir ürüne amblem konularak tüketici nezdinde ürünün coğrafi işareti olduğunun farkındalığı yaratılmış olacaktır.